ĐÌNH GIAO QUANG

Giá trị Văn hóa và Tín ngưỡng dân gian

Đình là trung tâm sinh hoạt văn hóa tinh thần của cộng đồng cư dân Giao Quang. Tín ngưỡng thờ Thủy thần Long Vương và Nữ tướng Hai Bà Trưng thể hiện sâu sắc đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn', cầu mong mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, mùa màng bội thu.

Đặc biệt, nghi thức thi đồ xôi giữa ba giáp trong lễ hội đình làng đã đúc kết nên câu tục ngữ dân gian nổi tiếng khắp vùng Từ Liêm xưa: 'Cá sông Đôi, xôi Kẻ Quánh', khẳng định nét văn hóa ẩm thực và tinh hoa lao động nông nghiệp trù phú của vùng đất ven sông Nhuệ.

Giá trị Kiến trúc Nghệ thuật cổ truyền

Mặc dù trải qua di dời và tu bổ qua các thời kỳ, đình vẫn giữ được nét cổ kính mang phong cách kiến trúc thời Nguyễn với bố cục chữ Đinh (chuôi vồ), hệ khung gỗ 6 bộ vì kết cấu 'chồng rường giá chiêng' và 'kèo cầu quá giang' bền vững.

Nghệ thuật điêu khắc gỗ cổ truyền thể hiện đỉnh cao qua các bức cốn mê gian giữa chạm hình rồng nổi tinh xảo, bẩy hiên chạm mây cuộn và bộ cửa võng 'Cửu long tranh châu' thếp vàng lộng lẫy.

Kho tàng Di vật và Cổ vật vô giá

Trải qua hơn một thế kỷ thăng trầm, Đình Giao Quang bảo lưu trọn vẹn bộ sưu tập hiện vật phong phú về chất liệu từ đồ đá, đồ giấy sắc phong đến đồ gỗ chạm khắc thếp vàng và đồ đồng thời Nguyễn.

Tấm bia đá 'Các kỵ hậu bi' năm 1901, 02 đạo sắc phong triều Khải Định, kiệu Long đình thế kỷ XIX, cùng các bức hoành phi câu đối cổ là nguồn sử liệu vật chất vô giá chứng minh bề dày lịch sử và văn hiến của làng quê.

Ả Lã Nàng Đê (Nữ tướng thời Hai Bà Trưng)

Vị nữ tướng tài danh kiệt xuất thời Hai Bà Trưng (năm 40–43 sau Công nguyên), có công phò tá Trưng Nữ Vương đánh đuổi quân xâm lược Đông Hán, bảo vệ nền độc lập tự chủ của quê hương đất nước. Tín ngưỡng phụng thờ Ả Lã Nàng Đê tôn vinh khí tiết kiên trung, tinh thần quật khởi và đức hy sinh anh dũng của người phụ nữ Việt Nam, là tấm gương liệt nữ sáng ngời cho muôn đời con cháu noi theo.

Sân đình gạch Bát và Ao làng Giao Quang

Khoảng sân đình lát gạch Bát đỏ au rộng rãi, thoáng đãng, là nơi diễn ra các nghi thức rước kiệu, tế lễ Thành hoàng và tổ chức các trò chơi dân gian ngày hội xuân. Phía trước đình là mặt nước ao làng trong xanh phẳng lặng, soi bóng rặng cây cổ thụ, tạo nên không gian phong thủy tụ thủy tích phúc mát lành cho toàn thể dân làng.

Tòa Đại bái (Tiền tế) 5 gian cổ kính

Tòa Đại bái gồm 5 gian, tường hồi bít đốc tay ngai, lợp ngói mũi hài truyền thống. Bờ nóc đắp hổ phù ngậm chữ Thọ đội mặt trời lửa rực rỡ và hai con rồng chầu uốn khúc khảm sành sứ. Nội thất có 6 bộ vì (4 vì giữa kiểu chồng rường giá chiêng, 2 vì hồi kiểu kèo cầu quá giang), 6 hàng chân cột gỗ lim 'thượng thu hạ thách' kê trên chân tảng đá trụ tròn cao 40cm. Hai bức cốn mê gian giữa chạm hình rồng nổi kênh bong vô cùng tinh xảo.

Tòa Hậu cung linh thiêng

Tòa Hậu cung nối liền với gian giữa Đại bái tạo thành mặt bằng chữ Đinh (chuôi vồ) ăn sâu về phía sau. Đây là không gian thâm nghiêm, tĩnh mặc và linh thiêng nhất của ngôi đình, nơi tôn trí khám thờ, long ngai, bài vị và hòm sắc phong cổ của hai vị Thành hoàng làng.

Tòa Hữu mạc và hàng cột đá chạm rồng

Tòa Hữu mạc gồm 3 gian lợp ngói mũi hài nằm vuông góc bên phải sân đình. Điểm nhấn kiến trúc độc đáo là hàng 4 cột đá nguyên khối mặt tiền chạm trổ rồng mây và khắc câu đối chữ Hán tinh xảo, là nơi chuẩn bị lễ vật và tiếp đón các đoàn đại biểu, quan viên về dự hội.

CỬA VÕNG CỔ 'CỬU LONG TRANH CHÂU' (TK XIX)

Tác phẩm điêu khắc gỗ đỉnh cao thời Nguyễn chạm trổ lộng lẫy chín con rồng chầu ngọc quý giữa các tầng mây cuộn kênh bong, dát vàng rực rỡ ngự tại cửa chính điện dẫn vào Hậu cung.

CUỐN THƯ THẾP VÀNG 'LỊCH TRIỀU PHONG CÁO'

Bức cuốn thư lớn sơn son thếp vàng chạm trổ hình hổ phù đội cuốn thư và rồng chầu, chạm nổi 4 chữ Hán lớn 'Lịch Triều Phong Cáo' (歷朝封誥), khẳng định các triều đại phong kiến đều ban sắc phong tôn vinh công đức hai vị Thành hoàng làng.

KIỆU LONG ĐÌNH SƠN SON THẾP VÀNG (TK XIX)

Cỗ kiệu Long đình cổ chế tác từ thế kỷ XIX theo dáng chồng diêm cổ kính, bốn mặt chạm trổ hoa cúc dây, rồng mây và linh thú, được giữ gìn nguyên vẹn dùng để rước bài vị Thành hoàng trong các dịp đại lễ.

HOÀNH PHI CỔ 'THIÊN ĐỊA DỮ THAM' (1932)

Bức hoành phi gỗ quý sơn son thếp vàng mang bốn chữ Hán lớn 'Thiên Địa Dữ Tham' (天地與參), lạc khoản ghi rõ niên đại cúng tiến vào năm Bảo Đại Nhâm Thân (1932), ca ngợi công đức thần linh sánh cùng trời đất.

HOÀNH PHI CỔ 'SƠN XUYÊN CHUNG TÚ' (1944)

Đại tự hoành phi bốn chữ 'Sơn Xuyên Chung Tú' (山川毓秀) cúng tiến năm Bảo Đại Giáp Thân (1944), ca ngợi vẻ đẹp non sông chung đúc khí thiêng bồi tụ hiền tài cho vùng đất Tây Mỗ.

BỘ BÁT BỬU THẦN BINH VÀ BIỂN TĨNH TÚC

Dàn binh khí Bát bửu và đôi biển Tĩnh Túc (Tĩnh Túc / Hồi Tỵ) sơn son thếp vàng rực rỡ, chạm đầu rồng và phụng lộng lẫy uy nghiêm, biểu tượng cho uy quyền tối cao của chốn đình trung.

CÂU ĐỐI LÒNG MÁNG SƠN SON THẾP VÀNG

Hệ thống câu đối lòng máng ôm sát thân cột gỗ lim gian Tiền tế, chạm trổ hoa văn rồng vờn mây thếp vàng, ngợi ca công đức hiển hóa của Thủy thần Thủy Hải Long Vương và Nữ tướng Ả Lã Nàng Đê.