CHÙA TRÙNG QUANG

Giá trị Văn hóa và Tín ngưỡng Tiền Phật Hậu Mẫu

Ngôi chùa là trung tâm thực hành tín ngưỡng Phật giáo Bắc tông lâu đời của cư dân làng Mỗ. Không gian thờ tự tại chùa thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa Phật giáo chính thống với tín ngưỡng thờ Tổ và thờ Mẫu Tam phủ, thờ Đức Chúa Ông, Hộ Pháp, phản ánh nét đặc trưng bao dung và sâu sắc trong đời sống tâm linh của người Việt.

Đây là nơi lưu giữ và trao truyền các giá trị đạo đức luân lý truyền thống, tinh thần từ bi hỷ xả và sự cố kết cộng đồng bền chặt qua nhiều thế hệ.

Giá trị Kiến trúc Nghệ thuật Cổ truyền

Chùa Trùng Quang tọa lạc trên gò đất cao ven ngòi Tùng Khê thanh tịnh. Bố cục mặt bằng chữ Đinh gồm Tiền đường 5 gian nền cao 140cm bước lên bằng bậc đá khối và Thượng điện, nổi bật với hệ thống kết cấu gỗ truyền thống (vì kèo giá chiêng chồng rường, kẻ bẩy bào trơn soi gờ nhẹ nhàng) cùng nghệ thuật tạo tác 42 pho tượng tròn tuyệt mỹ.

Cảnh quan sân chùa rợp bóng cây cổ thụ, giếng ngọc phong thủy và lối đi lát gạch son tạo nên một tổng thể di tích thâm nghiêm, thoát tục.

Kho tàng Di vật và Bảo vật Đá Cổ Vô giá

Chùa lưu giữ bộ sưu tập di vật đá đặc sắc gồm chiếc Khánh đá cổ Vĩnh Thịnh 7 (1705) dài 1,54m - một trong những khánh đá cổ lớn nhất Hà Nội, Bia đá 'Trùng Quang tự bi' năm Cảnh Hưng 23 (1762), 42 pho tượng Phật (trong đó có 11 pho tượng cổ thời Lê Trung Hưng thế kỷ XVII-XVIII) cùng hệ thống chuông đồng, hoành phi, câu đối có giá trị nghiên cứu khoa học và thẩm mỹ cao.

Ban thờ Đức Ông & Đức Thánh Tăng

Gian bên tả Tiền đường tôn trí tượng Đức Ông (Trưởng giả Tu Đạt / Cấp Cô Độc) - vị đại thí chủ bảo trợ chốn thiền môn, hai bên có thị giả Tả Hữu đứng hầu. Phía bên hữu là Ban thờ Đức Thánh Tăng (A Nan Đà tôn giả), ngự trong khám thờ gỗ uy nghiêm sơn son thếp vàng.

Tượng Hộ Pháp Khuyến Thiện & Trừng Ác

Hai pho đại tượng Hộ Pháp bằng đất luyện sơn thếp đặt đăng đối hai bên Tiền đường. Vị Khuyến Thiện (ông Thiện) mặt trắng phúc hậu khuyên người làm việc lành; vị Trừng Ác (ông Ác) mặt đỏ uy nghiêm, tay cầm bảo bối trừng trị kẻ ác tâm, bảo vệ chính pháp trường tồn.

Tượng Công chúa Lê triều (Dấu ấn năm 1519)

Pho tượng đặc sắc ghi lại sự kiện năm 1519 khi vua Lê Chiêu Tông lánh nạn tại chùa. Vị công chúa triều Lê lánh nạn cùng nhà vua sau đó đã quy y cửa Phật, được Nhân dân tôn kính đúc tượng phụng thờ riêng trong khuôn viên Tam Bảo chùa như một vị nhân thần bảo hộ.

Ban thờ Giám Trai & Long Thần Thổ Địa

Nằm bên hồi Tiền đường, Ban Giám Trai phụng thờ Giám Trai sứ giả và Long Thần Thổ Địa trông nom trật tự già lam và đất đai chốn thanh tịnh, phía trên treo bức hoành phi cổ 'Long Thần Chính Đức'.

Khung thờ Mẫu và Nhà Tổ sư

Sát sau Thượng điện là hệ thống bệ gạch thờ Tam tòa Thánh Mẫu (Mẫu Liễu Hạnh, Mẫu Thượng Ngàn, Mẫu Thoải), các Ông Hoàng, Cô, Cậu và Am thờ Sư Tổ Bồ Đề Đạt Ma. Tòa Nhà Tổ là nơi phụng thờ trang nghiêm các vị Sư Tổ trụ trì chùa đã viên tịch qua các thời kỳ.

Tòa Tiền đường 5 gian và Thượng điện giật cấp

Tòa Tiền đường gồm 5 gian, nền nhà tôn cao 140cm so với mặt sân, bước lên bằng các bậc đá khối vững chãi. Khung nhà gồm 6 bộ vì gỗ lim, hai vì hồi kết cấu 'thượng chồng rường giá chiêng kẻ chuyển', các cấu kiện bào trơn soi gờ nhẹ nhàng. Thượng điện gồm các gian nhà dọc nối liền Tiền đường, bên trong xây hệ thống bệ gạch giật cấp cao dần từ ngoài vào trong để tôn trí 42 pho tượng Phật.

Đặc trưng nghệ thuật điêu khắc tượng tròn thời Lê và Nguyễn

Điểm nhấn mỹ thuật là bộ sưu tập 42 pho tượng tròn chia làm hai phong cách rõ rệt: 11 pho tượng thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVII - XVIII) có khuôn mặt hơi dẹp, ngực nở, eo thót, đài sen mở rộng mộc mạc gần gũi; và 31 pho tượng thời Nguyễn (thế kỷ XIX - XX) với gương mặt tròn đầy, sống mũi thẳng, tư thế và nếp áo trau chuốt tỉ mỉ.

Văn bia đá 'Trùng Quang tự bi' (1762)

Tấm bia đá xanh lớn kích thước 140cm x 66cm x 28cm dựng năm Cảnh Hưng 23 (1762), trán bia chạm lưỡng long chầu nguyệt, diềm bia chạm hoa cúc dây. Văn bia ghi chép chi tiết công đức đại trùng tu chùa vào năm 1700 của Tể tướng Thám hoa Nguyễn Quý Đức.

Đại Hồng Chung thời Nguyễn (Chữ TRÙNG)

Quả chuông đồng lớn chu vi 131cm, đường kính 74cm, cao 104cm. Quai chuông đúc nổi hình đôi rồng đấu lưng vào nhau, thân chuông khắc chữ 'Trùng' (trong Trùng Quang Tự), chia 4 ô khắc bài minh ca ngợi công đức đúc chuông và cảnh Phật.

Chuông đồng cổ thứ hai (Chữ QUANG & Bài kệ)

Quả chuông đồng cổ khắc nổi chữ 'Quang' cùng bài kệ chuông Phật giáo nổi tiếng: 'Nguyện thử chung thanh siêu pháp giới / Thiết vi u ám tất giai văn...'. Chân chuông đúc nổi hoa văn tứ linh rồng mây tinh xảo.

Hệ thống 42 pho tượng tròn cổ

Bảo tàng tượng tròn quý giá với 11 pho tượng niên đại thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVII - XVIII) mang đậm nét dân gian tạo hình đài sen mập mạp, và 31 pho tượng thời Nguyễn (thế kỷ XIX - XX) được điêu khắc công phu, thếp vàng lộng lẫy.

Tượng Quan Âm Tống Tử (Quan Âm Thị Kính)

Pho tượng Quan Âm Tống Tử mang đậm biểu tượng tình mẫu tử và lòng từ bi hỷ xả. Tượng khắc họa Đức Mẹ Quan Âm trong tư thế ngồi bế hài nhi, gương mặt đôn hậu bao dung, thể hiện nét đặc sắc của Phật giáo dân gian Việt Nam.

Biển Đại tự 'Trùng Quang Tự' & Hệ thống hoành phi câu đối

Bao gồm 04 bức hoành phi cổ ('Thiên Nhân Sư', 'Từ Hóa Lưu Phương', 'Từ Vân Biến Phúc', 'Tế Độ Sinh'), 05 đôi câu đối lòng máng và 01 bức cửa võng chạm trổ rồng hoa dây sơn son thếp vàng lộng lẫy.